Những phụ nữ 6, 7 lần lấy chồng ở Hin Đăm

Cái bản Dao chỉ 55 gia đình nhưng có những phụ nữ có bầu có bầu mang bầu thường xuyên nhất lấy chồng mà khai công chỉ 14, 15 tuổi và chồng là theo phong tục chứ không hẳn theo pháp luật…

Hồn nhiên như cây cỏ

Theo tuyến đường rộng chỉ vừa đặt đủ bàn chân người chạy xuyên qua rừng thông rậm rạp, tôi tìm đến nhà đất của Hoàng Ủng Múi trên bảng Hin Đăm (xã Kiên Mộc, huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn) - một cô nàng sinh năm 1994 nhưng đã 6 lần lấy chồng. Đi vừa ướt lưng áo thì người dẫn dường chỉ cho tôi một mảnh bùa đan bằng tre, hình tựa cái cửa thu nhỏ, một cánh đã rời ra, cánh sót lại đen xì rêu mốc: “chắc hẳn rằng để ngừa con ma covid 19 vào bắt người hay con ma thổ tả Châu Phi vào bắt lợn!”.

Cái bùa đan bằng tre trước cửa nhà đất của Múi. Ảnh: Dương Đình Tường.

Khuất sau khóm tre um tùm là một ngôi nhà của bạn trình tường bằng đấp, tường nứt toác, thấp lè tè, bên trong máy tối như hang con don, con dúi, từ khi vẳng ra tiếng ho khúng khoắng. Khi mắt đã quen với bóng tối tôi quan sát là tính ông vua Đức Long-bố của Múi, trong năm này hơn 80 tuổi, mắc bệnh nên suốt ngày ngồi ở trong bài góc nhà Một lúc sau, Múi mới từ ngoài vườn vào tay vẫn cầm con dao phát nương.

Trong nhà, không xe số dùng số hay ti vi, đồ vật và vật dụng không có gan gan ý nghĩa gì ngoài hai chiếc giường ọp ẹp, cái hòm gỗ lâu đời và một bao tải đựng chừng 20 kg gạo. Mẹ của Múi vứt đi đã lâu, bốn bạn bè thì một anh lang bạt từ nhỏ chẳng biết sống hay c.h.ết, một anh lấy vợ ở xã khác, một chị lấy chồng ở tỉnh Yên Bái. Mỗi lần bỏ chồng thường bị chồng bỏ Múi đều trở về bên cạnh ở với người bố ốm yếu.

Nhà có mấy mảnh ruộng đều ngả người xuống khác cấy, có cỡ 300 cây thông cạo nhựa mỗi tháng được 1-2 triệu đồng, chỉ đủ đong gạo nên từ Tết tới giờ hai họ vừa được ăn thịt hai lần. lần đầu do Múi bị ốm, lần thứ hai do nhà hết mỡ nên lấy mỡ về rán để ăn dần.

Hai bố con Múi. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Múi không biết chữ nhưng tiếng Kinh rất sõi vì xuống đường ngoài nhiều: “Năm 14 tuổi, khi mình đi đến xã Đồng Thắng (cùng huyện) đốt than, có người thích, bảo: “Nhà anh nghèo, không có gan gan ý nghĩa gì đâu nhưng mấy hôm nữa ba mẹ sẽ lên hỏi em làm vợ, mua ít thịt để mời bạn bè đến ăn một bữa!”.

Thế là nó dẫn mình về. ba mẹ nó hỏi: “Cháu về đây với thằng T.S để mang trong nhà kiếm tiền hay vào chơi?”. Mình trả lời: “Cháu về đốt than, lấy tiền mua mỡ, mua gạo ăn thôi!”. Hôm sau, mẹ nó bảo mình đi bắt con gà thịt ăn, không biết vì sao, nhưng lúc thịt xong thấy có những người chưa quen đến cúng. chắc hẳn rằng báo ông cụ, bà cụ nó để mình về làm vợ.

Nhà có hai cái giường, ba mẹ nó ngủ một giường, mình với thằng T.S ngủ một giường. Ở được khoảng hai tháng, đến khi tối ba mẹ nó xem tuổi bảo không cưới được vì mình tuổi con chó, nó tuổi con gà, không phù hợp nhau, thế là bỏ.

Chồng thứ hai là thằng Q ở Còn Tằm còn xã nào mình không nhớ đã ăn nhưng cùng huyện. Mình quen khi đến nhà cậu chơi, nó rủ sang, lúc định về thì trời mưa to quá không xoay được suối nên mới ở lại để mang trong nhà cấy, cạo nhựa thông giúp. Nó thịt một con lợn bảo bạn bè đến ăn, cúng rồi ở phối kết hợp nửa năm. lúc có gói con ở trong bài bụng thì một hôm bố nó đi lấy củi lại đòi ngủ cùng, mình không chịu, thế là bỏ về.

Những đồ vật và vật dụng trong nhà đất của bố con Múi. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Chồng thứ ba là thằng L ở xã Bắc Lãng (cùng huyện), chị Lan (cựu trưởng thôn) dẫn lên đây hỏi, lúc đó mình đang bụng to. Không biết thế nào, có khi nào nào nó thả bùa, mình thấy nó đẹp trai quá nên thích lấy. Sáng lên chơi, chiều nó về, bảo mẹ đến hỏi, bố mình bảo 17 triệu nhưng giảm cho ngày triệu để lấy chăn, lấy quần áo còn rượu không lấy, thịt không lấy (do trước đó Múi đã có website con với người khác nên giảm giá, riêng chồng này có đăng ký tuyển sinh kết hôn - PV).

Ngày kết hợp đi làm cỏ nhưng tối nó cứ uống rượu, không nghĩ là mình nói mà toàn chửi, đánh và đuổi về. Hai con nó không nghĩ là mình một đứa nào mà để nuôi tất.

Chồng thứ tư tên Tr ở tỉnh Yên Bái, mình quen lúc lên nhà chị gái chơi rồi nó rủ về nhà, ngủ phối kết hợp được một liều Nó cứ đòi lấy mình nhưng tại vì Covid không về đây để làm ăn hỏi được. Có lần nó gọi điện liên lạc, mình kể là đang di chuyển hát (vì không biết chữ nên Múi hát theo kiểu mẫu thuộc lời) cùng người thương dưới thị trấn nên nó ghen, vứt đi lấy vợ rồi.

Chồng thứ năm tên là Th ở thôn Bình Chương mình không biết ở xã nào, đi phát nương thuê, rủ về trên mặt đường lán nương 1/5 rồi nó đòi lấy. Bố mình cũng đồng ý nhưng chồng thứ ba không nghĩ là ly hôn mà đòi phải góp 100 triệu lúc làm nhà, sắm đồ thì mới đồng ý. Nhà thiếu thốn ở, đất rừng thiếu thốn chia, con thiếu thốn một đứa thì sao mình phải trả, mà mình lấy đâu ra tiền? Giờ thằng Th cũng không thích lấy mình nữa.

nhà của bạn trình tường mà bố con Múi đang ở. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Chồng thứ sáu gọi thế cũng khá được mà hoàn toàn không cũng khá được. Nó tên là sự ở xã Đồng Thắng, lúc mình đang trong nhà thiết kết (chồng thứ năm), nó làm quen, rủ về nhà ở phú nhuận chung mấy ngày, ăn kết hợp nhưng không ngủ kết hợp. Lúc đầu nó bảo lấy nhưng sau lại không lấy mình nữa…”.

Chúng tôi đang ngồi thủ thỉ thì sẽ xuất hiện một cuộc gọi đến, Múi cười ngượng nghịu bảo: “Giờ mình đang có chiều hướng tăng tình nhân ở huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang. Quen nhau qua zalo được 20 ngày, gọi điện liên lạc thoại vài lần, mấy hôm nữa thì nó lên đây để gặp mặt và cưới”. Rồi chị bắt máy, hỏi tình nhân rằng: “Anh ơi, có nhà báo dưới Hà Nội đang hỏi chuyện em, thế anh họ gì, tên gì ấy nhỉ?”. sau sinh có tiếng trả lời, tôi lại nghe chàng trai kia hỏi vọng: “Thế còn em, họ gì, tên gì nhỉ?”.

Hôm nay sóng 4G khỏe chứ những khi kém, Múi phải chạy lên tận đỉnh đồi hay bắc thang lên cả một đống tiền mái nhà để “hứng”.

“Nhà mình không còn gì đẹp bằng ăn, người ta muốn bảo là có khá nhiều đồi, nhiều ruộng, cứ xuống nhà anh không hề thiếu gạo ăn, không hề thiếu tiền tiêu nhưng chỉ lừa mình thôi”, lời của Múi.

'Người ta cứ bảo lấy mình thực sự'. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Tôi không thoát ra theo sau sườn lưng nó mà hiểu rõ số chồng

Theo phong tục của những người Dao, một phụ nữ có bầu có bầu mang bầu được gọi là có chồng khi được cúng ma trong nhà chàng trai dù phải thể chưa cưới. Đám cưới rất lâu rồi tốn rất đông người người thịt, lợn 5, 6, 7 con, gà 10 con, rượu 60-80 lít, gạo 60 - 80kg, đời ba mẹ tổ chức triển khai có khi nào nào đời đang cho con bú trả hết nợ. Đó chỉ là chồng đầu, những chồng sau thì không phải bận tâm rượu thịt gì cả mà chỉ cúng ma cho tổ tiên biết. Khi người phụ nữ có bầu có bầu mang bầu đó c.h.ết thiếu thốn những chồng trước cúng mà có duy nhất một chồng đang ở cùng cúng…

Chị Lý Thị Lan - trưởng bản Him Đăm mức độ năm 2017 - 2020 bảo Hoàng Ủng Múi là em họ bên nhà chồng, có cho bản thân một người con làm cháu nuôi mệnh danh là sựòng Kim Hình (6 tuổi) vì lúc đó con dâu chưa đẻ được trai: “Tôi hay trêu “Bà nhặt mày ở đồi thông về” nên gặp ai nó cũng bảo: “Bà nhặt tao ở đồi thông về”. Mẹ nó đã 6 lần lấy chồng, ngoại giả còn và bị có một phương pháp phương pháp số người nữa tôi không thoát ra theo sau mà hiểu rõ dược…

Chị Lan đang bế người cháu nuôi và đùm bọc, thuê cả người con của chị Nải làm giúp việc nương rẫy. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Triệu Thị Nải 7 lần lấy chồng là nhiều nhất bản nhưng giờ nó đã già rồi, không lấy thêm ai được còn Múi đang trẻ, không biết sẽ còn lấy thêm từng nào lần chồng nữa”.

Nải trong năm này khoảng 60 tuổi, gốc người ở xã Ái Quốc huyện Lộc Bình cùng tỉnh Lạng Sơn, do lấy anh họ của chồng nên chị Lan gọi là chị dâu: “Trước kia nó lấy từng nào chồng tôi không rõ nhưng khi được hiểu nay đã 7 lần. Anh họ của chồng tôi là Hoàng Sinh Thành đi làm thuê ở xã Ái Quốc gặp nó và lấy thì đã trải chồng thứ tư. Anh ở rể luôn tại đó, có hương vị thơm hai người con, trong một liều đi uống rượu, say quá, lấy xe số dùng số của một người nhưng không có gan thể bước đi nên lao xuống ao c.h.ết”.

nhà của bạn đất của mẹ con chị Nải. Ảnh: Dương Đình Tường.

 

Lo hai người con còn nhỏ của anh ý họ chồng sẽ bị bán nên chị Lan mới đón cả ba mẹ con về nuôi. Ở khoảng hơn 1 năm Nải còn muốn lấy luôn chồng chị Lan: “Nửa đêm đang ngủ, nó bảo anh Hếnh (chồng chị Lan) có con chuột kéo cái bẫy vào gầm giường của tao, mày bắt hộ đi. Nhưng thực ra không có gan gan con chuột nào cả mà nó chỉ giả vờ để cho ráo nước anh đến ngủ cùng.

Về sau mẹ chồng tôi biết mới bảo: “Tao có con dâu rồi, không nghĩ là mày lấy đàn ông tao đâu”. Sợ nó lấy mất chồng nên tôi mới đuổi đi. Nó lên nhà bố chồng ở cùng mấy tháng, mẹ chồng cũng sợ con dâu lấy luôn chồng mình nên lại đuổi đi...”.

Hiện tại, nương không có gan gan, rừng không có gan gan, tóc đã bạc rồi mà chị Nải vẫn phải đi làm thuê xa nhà. Một người con chị đang di chuyển làm thuê ở tận miền trung còn thằng Hoàng Nho Phúc trong năm này 19 tuổi thì làm thuê ngay tận nhà nhà chị Lan, cơm nước chủ nuôi, làm buổi nào trả công theo buổi đó.

Dân tộc Dao nếu đẻ nữ chơi game thường mệnh danh đứa đầu là Múi, đứa hai là Nảy, đứa ba là Pham, đứa tư là Phẩy; nếu đẻ đàn ông thì thằng đầu là A Tài, thằng hai là A Nhì, thằng ba là A Sam, thằng tư là A Xi. do đó vào bản mà hỏi tên thì rất đông người người người trùng nên phải hỏi cả tuổi .